Thật hay bịa? Mười hai từ tiếng Anh nghe như bịa ra
Tiếng Anh có cả một danh sách dài những từ thật nghe như được nghĩ ra tại chỗ. Đây là mười hai từ: tám từ trong từ điển, bốn từ bịa ra cho bài viết này.
Có những từ tiếng Anh đã nằm trong từ điển hàng thế kỷ mà nghe vẫn như được nghĩ ra tức thời. Lại có những từ trông cũng hợp lý không kém nhưng hoàn toàn chẳng có nghĩa gì.
Dưới đây là mười hai từ. Tám từ là thật, bốn từ được bịa ra cho bài viết này. Với mỗi từ, hãy chọn Thật hoặc Bịa.
- kerfuffle Thật Sự ồn ào, náo loạn. Có lẽ bắt nguồn từ tiếng Scotland carfuffle, nghĩa là “làm rối tung”.
- grombulous Bịa Từ bịa. Nghe như thể nó có nghĩa là “cằn nhằn và ầm ầm”, và chính điều đó khiến nó thuyết phục.
- snollygoster Thật Kẻ khôn lỏi không có nguyên tắc, nhất là chính trị gia. Tiếng lóng Mỹ thế kỷ 19.
- widdershins Thật Ngược chiều mặt trời, tức ngược chiều kim đồng hồ. Ngày xưa người ta tin rằng đi vòng quanh nhà thờ theo chiều này sẽ gặp xui xẻo.
- fozzlewick Bịa Từ bịa. Từng phần trông giống tiếng Anh, nhưng cả từ thì chẳng có nghĩa gì.
- collywobbles Thật Cảm giác bồn chồn trong bụng, hoặc đau bụng. Có lẽ là sự kết hợp vui đùa giữa colic (đau quặn) và wobble (lắc lư).
- mumpsimus Thật Người khăng khăng giữ cái sai sau khi đã được chỉ ra, hoặc chính cái sai đó. Từ một câu chuyện cũ về một linh mục cứ nói mumpsimus thay vì sumpsimus trong thánh lễ tiếng Latin.
- plimbersnatch Bịa Từ bịa, gợi nhắc bandersnatch của Lewis Carroll. Những mảnh ghép nghe như thật tạo nên những từ giả thuyết phục.
- taradiddle Thật Lời nói dối vặt, hoặc điều vô nghĩa ra vẻ. Cũng viết là tarradiddle.
- flibbertigibbet Thật Người nông nổi, lắm lời. Trong Vua Lear, đây là tên một con quỷ.
- quibbletoff Bịa Bịa ra cho câu đố này. Nhưng quibble (“bắt bẻ vụn vặt”) lại là từ thật, và đó chính là cái bẫy.
- gardyloo Thật Tiếng hô cảnh báo ở Edinburgh xưa trước khi hắt nước bẩn từ cửa sổ xuống đường. Từ tiếng Pháp gardez l’eau, “coi chừng nước”.
Vì sao từ giả lại có vẻ thật đến vậy
Não bạn không đối chiếu một từ với cuốn từ điển trong đầu từng chữ cái một. Trước hết, nó hỏi liệu chuỗi âm thanh này có thuộc kiểu mà tiếng Anh có thể nói ra hay không. Grombulous có phần đầu quen thuộc (grumble, grumpy) và phần cuối quen thuộc (fabulous, nebulous), nên nó vượt qua vòng kiểm tra đầu tiên. Còn widdershins, hoàn toàn có thật, lại có hình thức lạ, nên nghe như từ bịa.
Các nhà ngôn ngữ học gọi những quy luật này là âm vị kết hợp (phonotactics): những quy tắc về việc âm nào được đứng cạnh âm nào trong một ngôn ngữ. Từ bịa tuân theo quy tắc thì nghe giống tiếng Anh. Từ thật mà bẻ cong quy tắc thì nghe xa lạ, dù đã được dùng hàng thế kỷ.
Vì sao bài kiểm tra có từ bịa
Chính bản năng ấy là lý do TestYourVocab giấu từ bịa giữa các từ thật. Khi không chắc chắn, cảm giác “nghe có vẻ đúng” rất dễ dụ dỗ. Từ bịa đo xem cám dỗ ấy thắng thường xuyên đến đâu, và điểm của bạn được điều chỉnh để đoán mò không có lợi. Trang kết quả của bạn liệt kê mọi từ bịa bạn đã chọn.
Một nguyên tắc đơn giản khi làm bài: nếu bạn không nói được một từ có nghĩa là gì, đừng chọn nó, dù nghe quen đến đâu.