TestyourVocab.io
Tüm yazılar

İngilizcede neden bu kadar çok kelime var?

İngilizce bir kelimeyi nadiren atar, yenilerini de kimden olursa ödünç alır. Sonuç, kuyruğu dikkat çekici derecede uzun bir kelime dağarcığı.

5 dk okuma

Cermen bir çekirdek

En eski katman Eski İngilizcedir, Anglosaksonların dili. En çok kullandığımız kelimeler ondan gelir: house, water, mother, eat, sleep, good, day. Kısadırlar, her yerdedirler ve testin 1. turunu doldururlar.

Sofrada Vikingler

İskandinav yerleşimciler şaşırtıcı sayıda gündelik kelime bıraktı: sky, egg, knife, skin ve “rüzgâr gözü” anlamındaki vindauga’dan gelen window. İngilizce onlardan zamir bile aldı: they, them, their. Bazen iki biçim de yaşadı: shirt (İngilizce) ve skirt (İskandinavca) aynı eski kökten filizlendi.

Normanlar geliyor

1066’dan sonra Fransızca sarayın, hukukun ve zenginlerin mutfağının dili oldu. Klasik örnek: Tarladaki hayvanlar İngilizce adlarını korudu (cow, pig, sheep), sofradaki et ise Fransızca adlar aldı (beef, pork, mutton).

Söylemenin üç yolu

Katman katman biriken bu miras, İngilizceye her biri kendi tınısına sahip yakın anlamlı kelime takımları bıraktı:

Eski İngilizceFransızcaLatince
kinglyroyalregal
askquestioninterrogate
risemountascend

Yalın kelime Eski İngilizceden, zarif olanı Fransızcadan, resmî olanı Latinceden gelir. Üçünü de bilmek, geniş bir kelime dağarcığının büyük bir parçasıdır.

Binlerce Latince ve Yunanca kelime

Rönesans döneminde bilginler Latince ve Yunancadan binlerce kelime ödünç aldı: atmosphere, skeleton ve encyclopedia gibi. Eleştirmenler bunlarla, bilginlerin yazı yazarken kullandığı mürekkep boynuzuna atfen inkhorn terms, yani “hokka kelimeleri” diye alay etti. Yine de çoğu kalıcı oldu.

Her yerden ödünç

  • ketchup Çincenin Hokkien lehçesinden Malayca yoluyla, tea güney Çin’e özgü bir telaffuzdan
  • shampoo Hintçeden; orada “bastırmak” ya da “yoğurmak” anlamına geliyordu
  • robot Çekçeden; Karel Čapek’in 1920 tarihli R.U.R. oyunu için türetildi
  • tsunami Japoncadan, safari Svahiliceden, kindergarten Almancadan
  • chocolate ve tomato İspanyolca yoluyla Nahuatlcadan
  • algebra ve alcohol Arapçadan

İngilizce kendi kelimelerini de üretir

Bütün bu ödünçlemelerin üstüne İngilizce durmadan yeni kelimeler türetir. Kelimeleri birbirine yapıştırır (smartphone, sunflower), kaynaştırır (brunch, smog, motel), kısaltır (phone, flu, exam) ve baş harflerden kelime yapar (laser, scuba). Sözlükler her yıl yüzlerce yeni madde ekler.

Peki en büyük dil mi?

Kimse kesin bir şey söyleyemez, çünkü neyi kelime saydığınıza bağlı. Almanca uzun bileşikleri tek kelime olarak yazar; run gibi tek bir İngilizce kelimenin onlarca anlamı vardır. Açık olan şu: İngilizce sözlükler yüz binlerce kelime içerir ve en tutkulu okurlar bile bunların yalnızca bir kısmını bilir.

3. ve 4. turların ölçtüğü şey bu uzun kuyruk. Neredeyse herkes neredeyse tüm gündelik kelimeleri bilir; dağarcıklar asıl nadir turlarda birbirinden ayrılır.